Sri Lanka ileİlişkilerimizin Tarihçesi

Eldeki mevcut verilere göre Prens Cemalettin isimli bir Türk’ün 1061 yılında Konya’dan bugünkü Sri Lanka’ya geldiği bilgisi, Türkler ile Sri Lankalılar arasındaki ilişkinin geçmişinin 11. yüzyıla kadar gittiğini göstermektedir.Diplomatik/konsüller ilişkiler ise Osmanlı Devleti’nin 1864 yılında Hassen Lebbe Marikkar’ı ilk Fahri Konsolos olarak atamasıyla başlamıştır. 1891-1903 yılları arasında ise Fahri Konsolosluk görevini Hassen Lebbe Marikkar’ın ikinci oğlu Abdul Majeed yürütmüştür.

1889 yılında Sultan II. Abdülhamit tarafından Japonya’ya gönderilen Osman Paşa komutasındaki Ertuğrul Firkateyni, o zamanki adıyla Seylan’ın batısında bulunan Kolombo da dahil pek çok Asya limanını ziyaret etmiştir. Kolombo’ya 1 Kasım 1889 tarihinde varan ve beş gün süreyle Kolombo limanında demirleyen Ertuğrul’da bulunan mürettebat yerli halkla iyi ilişkiler geliştirmiş, Ertuğrul Firkateynini Kolombo’da bulunduğu sırada 200.000’den fazla insan ziyaret etmiştir.

1900 yılında Konsolos Abdul Majeed, Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit’in tahta çıkışının 25. Yıldönümü törenlerinde etkin görev almış, ayrıca, bu yıldönümü vesilesiyle adını Sultan II. Abdülhamit’ten alan Kolombo’daki Hameediah Okulunun da temel taşını koymuştur.

1900’lü yıllarda Seylanlı Müslümanlar, Osmanlı İmparatorluğunun başı ve halife ve İslamin birleştirici unsuru olan Sultan II. Abdülhamit’in tahta çıkışının 25. Yıldönümünü törenlerle kutlamıştır. Osmanlı İmparatorluğunun simgesi olan “ay-yıldız”ın çeşitli yerlerde kullanılması ve bir giyim kuşam unsuru olan fes, Sultan Abdülhamit’in ülkeye bıraktığı miraslar arasında bulunmaktadır. Ayrıca, Kolombo’da bulunan Hulftsdrop bölgesindeki bir cadde de Osmanlı İmparatorundan esinlenilerek “Abdul Hamid Street” olarak adlandırılmıştır.

Abdul Majeed’in ardından Fahri Konsolosluk görevini 1903-1915 yılları arasında Mohamed Macan Markar Efendi yürütmüştür. Başlangıçta Galle şehrinde fahri muavin konsolosluk görevi yapanMohamed Macan Markar Efendidaha sonra Osmanlı Devletinin Fahri Konsolosu olarak Kolombo’ya atanmıştır. O dönemde 28 yaşında olan Mohamed Macan Markar Efendi bu özelliğiyle Doğu’daki en genç fahri konsolos olarak anılmaktadır.

Mekke ve Medine’yi birbirine bağlayan Hicaz demiryolunun 1907 yılında açılmasıyla Seylan’da yaşayan Müslümanlar, Fahri Konsolos Mohamed Macan Markar Efendi’ye, Osmanlı Sultanına şükranlarını sunan bir mektup iletmişlerdir. Bu şükranlarını iletme töreni, Kolombo’da bulunan “New Moor Street” üzerindeki Büyük Camide gerçekleştirilmiştir.

Mohamed Macan Markar Efendi’nin Kolombo’nun merkezinde bulunan evi İstanbul’dan esinlenilerek “Villa Stamboul” olarak isimlendirilmiştir. “Villa Stamboul”un üzerinde bulunduğu sokak ise halen “Stamboul Place” olarak anılmaktadır. Seylan’daki Osmanlı Fahri Konsolosu Mohamed Macan Markar Efendi, kardeşi Abul Vadood’la birlikte 1909 yılında İstanbul’u ziyaret etmiştir.

4 Şubat 1948 yılında, o zamanki adıyla Seylan’ın (1972 yılı itibariyle Sri Lanka) bağımsızlığını kazanmasının ardından Türkiye Cumhuriyeti’nin Yeni Delhi’deki Büyükelçiliği Sri Lanka’ya, Sri Lanka’nın ilk olarak Kahire'de bulunan Büyükelçiliği daha sonra ise Tel Aviv’de bulunan Büyükelçiliği Türkiye’ye akredite olmuştur.

1997-2000 yılları arasında Hema (Lofty) Wijeratne Türkiye Cumhuriyeti’nin Sri Lanka’daki Fahri Konsolosu olarak görev yapmıştır. 2000 yılında kızı Bharathi Wijeratne görevi devralmış, 2012 yılına kadar sürdürmüştür.

Sri Lanka’nın Ankara’daki Büyükelçiliği 2012 yılında, Türkiye Cumhuriyeti’nin Kolombo’daki Büyükelçiliği ise 2013 yılında faaliyete başlamıştır.

Kaynaklar:

Embassy of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Ankara, Turkey http://www.srilanka.org.tr/demo/The-Ambassador.html

Remembering Lofty: A Patriarch of the Tea Trade http://www.island.lk/2001/06/02/satmag02.html

Sinking of the Ottoman frigate Ertugrul in Japan, 16 September 1890

http://defence.pk/threads/sinking-of-the-ottoman-frigate-ertugrul-in-japan-16-september-1890.208022/

Sri Lanka celebrate 65th Independence day by vibrant and exotic reception http://www.ankarascene.com/haber/sri-lanka-celebrate-65th-independence-day-by-vibrant-amp-exotic-reception-4623.html

Sri Lanka Moor Family Genealogy http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen097.html

Sri Lanka Muslim Family Genealogy http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen106.html

Stamboul Place http://www.colombojumbo.com/2014/04/stamboul-place-doesnt-appear-in-colombo.html

Turkey–Sri Lanka Political Relations http://www.mfa.gov.tr/turkey-sri-lanka-relations.en.mfa

Turkish frigate arrives on a goodwill visit http://www.ft.lk/2015/04/27/turkish-frigate-arrives-on-goodwill-visit/